Pedagog

Dziecko z ADD (zespołem deficytu uwagi bez nadpobudliwości ruchowej) w szkole często uchodzi za "nieobecne myślami", marzyciela lub ucznia z tzw. słomianym zapałem.

ADD – co to jest?

ADD to skrót od angielskiego określenia attention deficit disorder, które oznacza zespół deficytu uwagi. To zaburzenie neuropsychiatryczne uznawane za odmianę ADHD – z tą różnicą, że przy ADD nie obserwuje się nadpobudliwości ruchowej. 

ADD (zespół deficytu uwagi)

ADD jest zaburzeniem charakteryzującym się trudnościami z utrzymaniem koncentracji uwagi i skupieniem się przez dłuższy czas. Problem może dotknąć zarówno dzieci, jak i dorosłych.

Aby poprawić codzienne funkcjonowanie osoby z ADD, konieczne jest postawienie prawidłowej diagnozy i wdrożenie terapii.

Zespół deficytu uwagi najczęściej objawia się już w dzieciństwie. Badacze wskazują, że ADD częściej występuje u dziewczynek niż u chłopców. Zaburzenie nie ustępuje wraz z wiekiem, dlatego zmagają się z nim również osoby dorosłe. Wiąże się z tym szereg problemów w różnych aspektach życia.

Objawy ADD u dzieci:

Dzieci z ADD są uznawane za grzeczne, a nawet nieśmiałe. Wszystko dlatego, że nie mają podwyższonego poziomu energii, który jest charakterystyczny dla ADHD. Często stosuje się wobec nich określenia „bujanie w obłokach”, „myślenie o niebieskich migdałach” czy „słomiany zapał”. ADD u dzieci często powoduje, że niesłusznie uważa się je za leniwe, niechętne do nauki, mniej zdolne, nieradzące sobie w szkole.

Podstawowe objawy ADD to:

• problemy z koncentracją i uwagą;
• trudności z organizacją funkcjonowania;
• łatwe rozpraszanie się;
• nieumiejętność filtrowania istotnych informacji i bodźców;
• problemy z wykonywaniem kilku zadań jednocześnie;
• trudności w pisaniu i czytaniu (a często też liczeniu);
• łatwe zapominanie;
• unikanie zadań wymagających dłuższej pracy..

 

Zaburzenia koncentracji uwagi: trudności szkolne

Dzieci z ADD często mają problemy z uczeniem się i otrzymują gorsze oceny. Nie wynika to jednak z niechęci. Przyczyną są:

• trudności w skupieniu się na tym, co mówi nauczyciel;
• problemy z zapamiętywaniem;
• wolniejsze notowanie lub czytanie;
• brak aktywnego udziału w lekcji;
• nieumiejętność organizacji;
• brak zwracania uwagi na szczegóły;
• brak umiejętności skoncentrowania się na jednej rzeczy;
• brak umiejętności długotrwałej pracy nad jednym zadaniem.

Zespół deficytu uwagi a inne problemy

Przy ADD u dzieci często współwystępują inne problemy: dysgrafia, dyskalkulia, dysleksja. Dlatego zaburzenia koncentracji są przyczyną osiągania gorszych wyników lub zakończenia edukacji na wcześniejszym etapie. To z kolei powoduje brak wiary w siebie, niską samoocenę, lęk, brak motywacji oraz wycofanie się z życia klasy.

Osoby cierpiące na zespół deficytu uwagi nie zwracają uwagi na szczegóły, mają tendencję do gubienia różnych przedmiotów, popełniają proste błędy. Wydaje się także, że nie słuchają i są „w innym świecie”. Często mają problemy z nawiązywaniem relacji z rówieśnikami.

Bardzo ważna jest psychoedukacja bliskich. Rodzice dziecka powinni zdawać sobie sprawę z istoty zespołu ADD oraz tego, jakie trudności może ono powodować i jakie wsparcie jest potrzebne.

ADD – jak sobie radzić?

Osoba z ADD powinna pamiętać, że trudności wynikają z zaburzenia i w żaden sposób nie mogą wpływać na poczucie wartości. Konieczne jest podjęcie działań, które pozwalają poradzić sobie z problemami dnia codziennego. Można to osiągnąć poprzez:

• opracowanie planu dnia;
• ćwiczenie umiejętności porządkowania swoich zadań i planów (np. od najważniejszego);
• zadbanie o odpowiednie stanowisko pracy bez zbędnych rozpraszaczy;
• tworzenie instrukcji;
• notowanie zadań do wykonania i zastosowanie różnego rodzaju przypominajek;
• zadbanie o ogólny stan zdrowia (odpoczynek, wysypianie się, zdrowa dieta, aktywność fizyczna).

Ważne jest, aby dziecko z ADD otrzymało odpowiednią pomoc w szkole (np. dostosowanie metod nauczania oraz zakresu i czasu trwania obowiązków do możliwości). Dlatego rodzice powinni powiadomić nauczycieli o diagnozie.

Weryfikacja merytoryczna

Prof. dr hab. n. med. Marcin Wojnar

Lekarz psychiatra

Źródła:

• B. K. Ignaciuk, Dziecko z zespołem nadpobudliwości psychoruchowej ADHD i ADD, Kraków 2010;
• A. Kołakowski, T. Wolańczyk, A. Pisula, M. Skotnicka, A. Bryńska, ADHD. Zespół nadpobudliwości ruchowej. Przewodnik dla rodziców i wychowawców, Sopot 2014;
• K. Miller, ADD vs. ADHD (https://www.webmd.com/add-adhd/childhood-adhd/add-vs-adhd – dostęp 19.09.2022);
• J. Skibska, Dziecko z nadpobudliwością psychoruchową i deficytem uwagi – najważniejsze problemy oraz sposoby postępowania, w: E. Ogrodzka-Mazur, U. Szuścik, J. Oleksy (red.), Edukacja małego dziecka, t. 4: Konteksty rozwojowe i wychowawcze, Kraków 2013;
• T. Wolańczyk, Zespół nadpobudliwości psychoruchowej – zaburzenie hiperkinetyczne, „Przewodnik Lekarza” 2003, t. 6, nr 3, s. 116–120.